“Bir ülkenin sınırlarını ordusu korur. Peki geleceğini kim korur?”
Bu soru, ilk bakışta askerî bir soruya benziyor.
Oysa artık cevabı yalnızca askerî değildir.
Yirmi birinci yüzyılın güç mücadelesi, tankların ve savaş uçaklarının ötesine geçmiş durumdadır. Günümüzde
devletler yalnızca sınırlarını değil; fabrikalarını, üretim altyapılarını, enerji sistemlerini, veri merkezlerini, çip teknolojilerini ve yetişmiş insan kaynağını da korumaya çalışmaktadır.
Çünkü çağımızda bağımsızlık, sadece vatan toprağını savunabilmekle değil; üretebilmekle, teknoloji geliştirebilmekle ve ekonomik dayanıklılığı sürdürebilmekle de ölçülmektedir.
Pandemi döneminde dünyanın en gelişmiş ülkeleri bile maske bulmakta zorlandı.
Ardından yarı iletken krizi yaşandı.
Otomotiv fabrikaları üretimi durdurdu.
Enerji fiyatları küresel ekonomileri sarstı.
Rusya-Ukrayna Savaşı, tahılın ve gübrenin bile jeopolitik bir güç unsuruna dönüşebileceğini gösterdi.
ise yapay zekâ yarışında kullanılan işlemciler, nadir toprak elementleri ve veri altyapıları ülkelerin yeni stratejik varlıkları olarak görülüyor.
Bütün bu gelişmeler bize tek bir gerçeği hatırlatıyor:
Artık yalnızca sınırlarını koruyan devletler güçlü değildir; üretim kapasitesini koruyabilen devletler de güçlüdür.
Türkiye, son yirmi yılda bu gerçeğin en başarılı örneklerinden birini savunma sanayisinde ortaya koymuştur.
Bir zamanlar en kritik sistemleri dışarıdan satın alan bir ülke iken bugün insansız hava araçları, deniz platformları, elektronik harp sistemleri, mühimmat, radar ve haberleşme teknolojileri geliştiren; bunları dost ve müttefik ülkelere ihraç eden bir ülke hâline geldik.
Bu başarı kendiliğinden oluşmadı.
Uzun vadeli devlet politikalarının…
Siyasi istikrarın…
Özel sektör cesaretinin…
Üniversitelerin bilgi üretiminin…
Mühendislerimizin ve teknisyenlerimizin emeğinin ortak sonucudur.
Fakat savunma sanayisinin bize öğrettiği çok daha büyük bir ders vardır.
Hiçbir savunma sanayisi tek başına yaşayamaz.
Bir İHA üretebilmek için elektronik gerekir.
Elektronik için çip gerekir.
Çip için ileri malzeme gerekir.
İleri malzeme için kimya sanayisi gerekir.
Kimya için makine gerekir.
Makine için çelik gerekir.
Çeliği işleyen takım tezgâhları gerekir.
Bütün bunları tasarlayacak mühendis gerekir.
Yazılım gerekir.
Lojistik gerekir.
Enerji gerekir.
Kısacası…
Savunma sanayisi, tek başına bir sektör değildir; güçlü bir üretim ekosisteminin görünen yüzüdür.
İşte tam da bu nedenle Türkiye’nin önümüzdeki dönemde yalnızca savunma sanayisini değil; makine sanayisini, otomotivi, demir-çeliği, kimyayı, elektroniği, yazılımı, ilaç sektörünü, tarım teknolojilerini, gıda sanayisini ve yüksek katma değer üreten bütün stratejik sektörleri aynı vizyon içerisinde değerlendirmesi gerektiğine inanıyorum.
Çünkü bunların her biri sadece ekonomik faaliyet değildir.
Bir fabrikanın bacası tüttüğünde yalnızca ürün üretilmez.
İstihdam üretilir.
İhracat üretilir.
Vergi geliri üretilir.
Teknoloji üretilir.
Yan sanayi gelişir.
Meslek liseleri anlam kazanır.
Üniversiteler araştırma yapar.
Şehirler büyür.
Ve en önemlisi…
Bir milletin geleceği üretilir.
Bu nedenle artık sanayiye yalnızca ekonomi başlığı altında bakmanın yeterli olmadığı kanaatindeyim.
Nasıl enerji güvenliği millî güvenliğin bir parçasıysa…
Nasıl siber güvenlik millî güvenliğin bir parçasıysa…
Nasıl gıda güvenliği stratejik bir konuysa…
Üretim güvenliği de millî güvenliğin ayrılmaz bir parçasıdır.
Belki de Türkiye Yüzyılı’nın ekonomi literatürüne kazandırması gereken yeni kavram tam olarak budur:
Milli Üretim Güvenliği.
Harika. Şimdi yazının en önemli bölümüne geliyoruz. Burada okuyucu “Evet, gerçekten üzerinde düşünülmesi gereken bir konu.” demeli. Üslup yine yapıcı olacak; eleştirmek için değil, stratejik bir bakış açısı sunmak için yazacağız.
Günümüzde Türkiye ekonomisi, enflasyonu kalıcı olarak düşürmeyi ve fiyat istikrarını sağlamayı hedefleyen önemli bir dönüşüm sürecinden geçmektedir. Güçlü ve öngörülebilir bir ekonomi, sürdürülebilir büyümenin temel şartıdır. Bu nedenle uygulanan ekonomi programının uzun vadeli hedefi, ülkemizin ekonomik direncini artırmak açısından büyük önem taşımaktadır.
Ancak her büyük dönüşüm sürecinde olduğu gibi, burada da dikkatle gözetilmesi gereken stratejik bir denge vardır.
Enflasyonla mücadele ederken üretim kapasitesini koruyabilmek…
Çünkü üretim kapasitesi, bir fabrikanın duvarlarından ibaret değildir. Bir üretim tesisinin arkasında yılların bilgi birikimi, yetişmiş ustalar, mühendisler, tedarik zincirleri, ihracat pazarları, kalite kültürü ve kurumsal hafıza vardır. Bunların kaybedilmesi, yeni bir fabrika kurmaktan çok daha ağır sonuçlar doğurabilir.
Son dönemde sanayicilerimizin en çok dile getirdiği konuların başında finansmana erişim maliyetleri, iç ve dış talepteki yavaşlama, küresel rekabet baskısı ve artan işletme giderleri gelmektedir. Bu şartlar altında bazı işletmeler yatırımlarını ertelemekte, bazıları üretim kapasitesini düşürmekte, bazıları ise istihdamını yeniden gözden geçirmek zorunda kalmaktadır. Zaman zaman konkordato haberleriyle de karşılaşıyoruz.
Bunlar ekonomik hayatın dönemsel gerçekleri olarak görülebilir. Ancak meseleye daha geniş bir perspektiften bakıldığında, üzerinde hassasiyetle durulması gereken başka bir tablo ortaya çıkmaktadır.
Bir fabrikanın üretimini azaltması yalnızca o işletmenin sorunu değildir.
Çünkü o fabrikanın etrafında onlarca tedarikçi vardır.
Nakliyecisi vardır.
Kalıpçısı vardır.
Yazılım firması vardır.
Bakım-onarım hizmeti veren işletmeler vardır.
Ham madde sağlayan üreticiler vardır.
Meslek liselerinden mezun olan gençler vardır.
O şehirde geçimini o fabrikadan sağlayan binlerce aile vardır.
Bir üretim tesisi zayıfladığında yalnızca üretim azalmaz; istihdam, ihracat, vergi gelirleri ve bölgesel ekonomik canlılık da etkilenir. En önemlisi ise yıllar içinde oluşmuş bilgi birikimi ve üretim kültürü zarar görebilir.
Daha dikkat çekici bir başka konu ise stratejik üretim tesislerinin geleceğidir. Finansal olarak zorlanan bazı işletmelerin ortaklık yapıları değişebilmekte veya el değiştirebilmektedir. Elbette uluslararası yatırım, küresel ekonominin doğal bir parçasıdır ve yabancı sermaye birçok alanda ülkemize önemli katkılar sağlamaktadır. Burada dikkat çekmek istediğim husus farklıdır.
Asıl mesele, Türkiye’nin yıllar içinde oluşturduğu stratejik üretim kabiliyetinin, mühendislik tecrübesinin, yetişmiş insan kaynağının ve teknoloji geliştirme kapasitesinin korunmasıdır. Çünkü bunlar sadece şirketlerin değil, ülkenin de değeridir.
Şuan dünyadaki gelişmiş ülkeler tam da bu nedenle kritik sektörlerde üretim altyapılarını korumaya yönelik özel politikalar geliştiriyor. Amerika Birleşik Devletleri yarı iletken üretimi için milyarlarca dolarlık teşvik programları uyguluyor. Avrupa Birliği, kritik sanayilerin rekabet gücünü korumak amacıyla yeni destek mekanizmaları oluşturuyor. Çin ise üretim kapasitesini ulusal stratejisinin merkezinde tutuyor.
Bu ülkeler şunu çok iyi biliyor:
Üretim kapasitesini kaybeden bir ülke, zamanla teknoloji üretme gücünü de kaybeder. Teknoloji üretme gücünü kaybeden bir ülke ise küresel rekabette geriye düşer.
Türkiye’nin sahip olduğu en büyük avantajlardan biri, güçlü sanayi altyapısıdır. Organize sanayi bölgelerimiz, ihracatçı firmalarımız, KOBİ’lerimiz ve girişimcilerimiz, onlarca yılda oluşmuş büyük bir üretim ekosistemini temsil etmektedir.
Bu nedenle bana göre artık yeni bir bakış açısına ihtiyaç vardır.
Savunma sanayisini nasıl stratejik bir alan olarak görüyorsak; makine sanayisini, otomotivi, kimya sanayisini, demir-çeliği, elektroniği, yazılımı, ilaç sektörünü, mobilya üretimini, tarım teknolojilerini ve yüksek katma değer üreten tüm üretim alanlarını da Milli Üretim Güvenliği perspektifiyle değerlendirmeliyiz.
Çünkü bu sektörler sadece mal üretmez.
İhracat üretir.
İstihdam üretir.
Vergi üretir.
Teknoloji üretir.
Bilgi üretir.
En önemlisi, Türkiye’nin ekonomik bağımsızlığını üretir.
Peki ne yapılmalıdır?
Her şeyden önce, Milli Üretim Güvenliği kavramı yalnızca ekonomik bir öneri olarak değil, Türkiye’nin uzun vadeli kalkınma stratejisinin temel başlıklarından biri olarak ele alınmalıdır. Nasıl enerji güvenliği, gıda güvenliği ve siber güvenlik devlet politikalarının ayrılmaz parçaları hâline geldiyse, üretim kapasitesinin korunması da aynı stratejik bakış açısıyla değerlendirilmelidir.
Burada amaç, piyasaya müdahale eden yeni bir model oluşturmak değildir. Amaç; ülkenin geleceğini taşıyan stratejik üretim altyapısını güçlendirecek, yatırım iştahını koruyacak ve sanayimizin rekabet gücünü artıracak bir ekosistem oluşturmaktır.
Özellikle yüksek katma değer üreten, ihracat yapan, yerli teknoloji geliştiren ve nitelikli istihdam sağlayan sektörler için uzun vadeli ve öngörülebilir finansman modelleri üzerinde çalışılabilir. Çünkü her fabrika aynı değildir. Bazı üretim tesisleri yalnızca ürün üretmez; teknoloji geliştirir, yan sanayiyi büyütür, yeni girişimlerin doğmasını sağlar ve binlerce ailenin geçim kaynağı olur. Böyle işletmelerin sürekliliği, sadece şirketlerin değil, ülkenin ortak menfaatidir.
Bunun yanında üretim gücümüzü yalnızca finansmanla koruyamayız. Üniversitelerimizin bilgi üretme kapasitesi ile sanayimizin uygulama gücü daha güçlü buluşturulmalıdır. Meslek liseleri ve meslek yüksekokulları, sanayinin ihtiyaç duyduğu nitelikli insan kaynağını yetiştiren dinamik merkezlere dönüşmelidir. Yapay zekâ, otomasyon, robotik sistemler ve dijital üretim teknolojileri yalnızca büyük şirketlerin değil, KOBİ’lerin de ulaşabileceği dönüşüm araçları hâline gelmelidir.
Önümüzdeki dönemde küresel rekabetin anahtarı daha ucuz üretmek değil, daha akıllı üretmek olacaktır. Veriyi yöneten, yapay zekâyı üretime entegre eden, enerji verimliliğini artıran ve yüksek teknolojiye yatırım yapan ülkeler öne çıkacaktır. Türkiye, güçlü sanayi altyapısı ve genç nüfusuyla bu yarışta önemli bir avantaja sahiptir. Bu avantajı kalıcı başarıya dönüştürmenin yolu, üretim ekosistemimizi geleceğin şartlarına hazırlamaktan geçmektedir.
Unutmamalıyız ki bir fabrikanın bacası sadece duman çıkarmaz; umut üretir. O fabrikanın içinde çalışan mühendis geleceğin teknolojisini geliştirir, usta tecrübesini yeni nesillere aktarır, girişimci dünyaya açılır, devlet vergi geliri elde eder, şehirler büyür ve toplum refah üretir. Üretim zincirindeki her halka, aslında Türkiye’nin bağımsızlık zincirinin bir halkasıdır.
Türkiye Yüzyılı vizyonu, yalnızca daha büyük bir ekonomi hedefi değildir. Aynı zamanda daha dirençli, daha rekabetçi ve daha bağımsız bir Türkiye hedefidir. Bu hedefe ulaşmanın yolu ise sadece güçlü bir mali disiplin kurmaktan değil; güçlü bir üretim altyapısını korumaktan ve geliştirmekten geçmektedir.
Savunma sanayisinde elde ettiğimiz başarı bunun mümkün olduğunu göstermiştir. Aynı kararlılığı makine sanayisinde, otomotivde, kimyada, elektronikte, mobilyada, yazılımda, ilaçta, tarım teknolojilerinde, enerji ekipmanlarında ve diğer stratejik sektörlerde de ortaya koyabilirsek, Türkiye yalnızca bölgesel bir üretim merkezi değil, küresel ölçekte teknoloji geliştiren ve yön veren ülkelerden biri olacaktır.
Sonuç olarak, artık üzerinde konuşmamız gereken mesele sadece ekonomik büyüme değildir. Asıl mesele, bu büyümeyi taşıyacak üretim kapasitesini gelecek nesillere eksilmeden aktarabilmektir. Çünkü üretim kapasitesi bir günde kurulmaz; yılların emeğiyle oluşur. Kaybedildiğinde ise yerine yenisini koymak çok daha uzun zaman alır.
Belki de artık şu gerçeği daha yüksek sesle ifade etmenin zamanı gelmiştir:
Milli savunma nasıl ülkenin fiziki sınırlarını koruyorsa, milli üretim kapasitesi de ülkenin ekonomik bağımsızlığını korur.
Bu nedenle Milli Üretim Güvenliği, yalnızca sanayicilerin değil; devletin, üniversitelerin, finans sektörünün, yerel yönetimlerin ve toplumun ortak sorumluluğu olarak görülmelidir.
Çünkü güçlü ordular ülkelerin sınırlarını korur.
Güçlü sanayi ise o ülkelerin geleceğini inşa eder.
Taşkın Koçak
https://taskinkocak.com/blog/milli-uretim-guvenligi-turkiye-yuzyilinin-sessiz-gucu/